Từ chàng trai soát vé đến đạo diễn sân khấu chuyên nghiệp, hành trình 25 năm của đạo diễn Đào Duy Thiện Bảo là một minh chứng cho sự kiên định, dấn thân và vượt qua giới hạn trong ngành Tổ chức sự kiện. Cùng trò chuyện với đạo diễn Đào Duy Thiện Bảo trong dịp anh đến thăm và giao lưu cùng sinh viên Trường Đại học Thái Bình Dương.
Chào anh Bánh Bao (tên gọi thân mật của đạo diễn Đào Duy Thiện Bảo). Cảm ơn anh đã đến thăm Trường Đại học Thái Bình Dương. Anh có thể cho biết cơ duyên nào đưa anh đến với nghề đạo diễn sự kiện?
– Hồi xưa tôi học rất giỏi nhưng hoàn cảnh khó khăn nên chỉ học tới lớp 10 rồi nghỉ. Sau đó tôi đi bộ đội, đến năm 1999 xuất ngũ thì bắt đầu làm sự kiện. Ban đầu chỉ là tham gia một nhóm cộng tác viên tuyên truyền phòng chống HIV ở TP. Hồ Chí Minh. Mỗi người phải tự tổ chức một chương trình tuyên truyền và đó là lần đầu tiên tôi biết đến công việc này.
Cuối năm 1999, tôi xin làm soát vé cho live show đầu tiên của ca sĩ Lam Trường. Đứng bên ngoài nhìn vào, tôi thấy đạo diễn chỉ tay điều khiển, ánh đèn lung linh, sân khấu rực rỡ… Tôi ước gì một ngày nào đó mình sẽ đứng ở vị trí đó. Từ một người không có bằng cấp, không học đạo diễn, tôi tự học, tự tìm hiểu. Tôi kiên định theo đuổi nghề này, dù so với nhiều người cùng lứa thì tôi bắt đầu rất muộn.
25 năm theo nghề, cho đến bây giờ, nếu được hỏi đạo diễn là làm gì thì anh sẽ trả lời thế nào?
– Đạo diễn sự kiện, trước hết là người viết kịch bản, tức là tạo nên toàn bộ cấu trúc chương trình, dựa trên yêu cầu từ khách hàng, đối tác hay cơ quan nhà nước. Ví dụ như Lễ hội Sen Huế 2023, Sở Văn hoá và Thể thao ở Huế đặt hàng tôi viết kịch bản. Tôi phải tìm hiểu, chia ra chương trình có mấy phần, nội dung mỗi phần là gì, người xem sau khi coi xong sẽ đọng lại điều gì. Đó là việc đầu tiên của người đạo diễn.
Tiếp theo, bản chất của đạo diễn là người có khả năng hình dung trước tương lai. Tôi nhắm mắt lại là thấy được ngay trên sân khấu sẽ có gì: mở màn ra sao, bao nhiêu diễn viên múa, múa động tác gì, đạo cụ gì, mặc đồ gì, màu sắc ánh sáng thế nào, màn hình chiếu nội dung gì, hiệu ứng âm thanh ra sao… Tất cả những thứ đó tôi phải tưởng tượng ra trước, rồi mới phân công cho các bộ phận: đạo cụ, ánh sáng, âm thanh, LED matrix, vũ đạo… làm đúng theo hình dung của tôi.
Tôi nói đơn giản, chương trình có hay hay không là do người đạo diễn tưởng tượng được đến đâu. Cái khả năng tưởng tượng, đó mới là yếu tố sống còn.
Tôi may mắn có hơn 25 năm làm nghề, được làm việc với các thế hệ tiền bối của ngành sự kiện từ Nam ra Bắc, từng làm trợ lý, biên tập, từng ngồi trên bàn dựng phim, và được đi nước ngoài học hỏi. Những trải nghiệm đó cho tôi thấy rất rõ, đạo diễn sự kiện là một phần trong đạo diễn điện ảnh, chỉ có điều đơn giản hơn. Nhưng nguyên lý thì giống nhau, tức là đều phải dựng nên cảm xúc cho người xem, đều phải có tầm nhìn trước tương lai.
Để làm đạo diễn sự kiện, sinh viên ngành Truyền thông đa phương tiện, Marketing hay Thiết kế đồ họa cần chuẩn bị gì?
– Các bạn phải hiểu rằng ngành sự kiện lấy kiến thức từ ba ngành lớn: Điện ảnh, Marketing và Xây dựng.
Thứ nhất là ngành Điện ảnh. Ngành tổ chức sự kiện xài rất nhiều, thậm chí gần như toàn bộ kiến thức của điện ảnh. Từ các khái niệm về dàn dựng, ánh sáng, bố cục sân khấu, nhịp điệu chương trình, cho đến cảm xúc người xem, đều lấy từ điện ảnh. Bởi vậy, bạn nào muốn trở thành đạo diễn sự kiện thì phải trang bị kiến thức điện ảnh thật chắc. Những đạo diễn sự kiện lừng danh trên thế giới đều xuất thân là đạo diễn phim. Chính vì họ có góc nhìn điện ảnh nên cách họ dàn dựng sự kiện rất khác, rất đẳng cấp.
Thứ hai là ngành Marketing. Các bạn sẽ phải hiểu rõ những khái niệm như thương hiệu, truyền thông, đối tượng mục tiêu, client, supply… Vì sự kiện là một phần trong chiến lược truyền thông – marketing của doanh nghiệp, nên kiến thức ngành này rất cần thiết.
Thứ ba là ngành Xây dựng, đặc biệt là nội thất. Khi làm sự kiện, mình phải hiểu kết cấu sân khấu, vật liệu thi công, thiết kế backdrop, độ an toàn, chiều cao, chịu lực… Không có kiến thức này là không triển khai nổi.
Tóm lại, đạo diễn sự kiện là người đứng ở giao điểm của điện ảnh – marketing – xây dựng. Nhưng hiện nay, hầu hết các trường đại học ở Việt Nam dạy sự kiện đều không nhấn mạnh đến chuyện này. Cho nên nếu bạn muốn theo nghề, hãy chủ động học thêm từ ba lĩnh vực đó. Đồng thời, các bạn cần học cách tưởng tượng hình ảnh qua việc đọc sách, chứ không phải chỉ xem hình ảnh có sẵn. Tôi khuyên thật lòng: hãy đọc sách để nuôi dưỡng óc tưởng tượng, vì đó là nền tảng cho sáng tạo.
Nếu sinh viên muốn bước chân vào nghề này thì có thể bắt đầu từ đâu?
– Có cả “tỉ” loại công việc trong ngành này: viết kịch bản, thiết kế visual, biên tập nội dung, giám sát thi công, chạy hậu trường, quản lý sân khấu, kết nối đối tác… Ai cũng có thể tìm ra vai trò phù hợp nếu đủ quyết tâm. Điều tiên quyết là bạn cần chịu được áp lực, làm việc nhóm tốt, lắng nghe khách hàng, có tinh thần cầu tiến. Về chuyên môn, tôi hoặc những người đi trước có thể đào tạo, nhưng con người thì không rèn được nếu không tự thay đổi.
Trong thời đại AI phát triển mạnh, nghề đạo diễn có bị đe dọa không, thưa anh?
– AI có thể thay thế công việc mang tính lặp lại, nhưng chưa thay thế được sáng tạo có chiều sâu, chưa hiểu được cảm xúc. Ví dụ làm thơ, AI chưa làm thơ hay được. Nó cũng không hiểu được ẩn ngôn trong điện ảnh như ánh mắt, động tác, khoảng lặng mang ý nghĩa sâu sắc. Tôi ví dụ như thơ của cụ Nguyễn Du: Trăm năm trong cõi người ta/ Chữ tài, chữ mệnh khéo là ghét nhau. AI không thể hiểu được điển tích chữ tài, chữ mệnh là gì và mối liên hệ giữa chúng ra sao.
Trong điện ảnh cũng vậy. Những đạo diễn bậc thầy như Trương Nghệ Mưu, họ không kể chuyện bằng lời nói. Họ dùng hình ảnh, ánh sáng, âm thanh, bố cục, chuyển động… để tạo nên subtext (trong tiếng Việt hay gọi là ẩn ngôn), nghĩa là khán giả hiểu mà không cần nhân vật nói gì hết.
- ✓ Học phí ổn định suốt 3,5 năm – cam kết không tăng học phí
- ✓ Học bổng lên đến 100% học phí cho tân sinh viên
- ✓ 70% chương trình là thực hành, tăng cơ hội việc làm
Tôi nhớ mãi bộ phim “Shadow” của ông Trương Nghệ Mưu. Một bộ phim trắng đen, nhưng tinh tế đến từng chi tiết: từ ánh mắt, tiếng gió, chiếc áo bay trong mưa, cho đến chuyển động của một thanh kiếm. Nhân vật chính là cái bóng của một vị vua và khi cái bóng bắt đầu có suy nghĩ riêng, thì cả hệ thống quyền lực bị lung lay. Không ai nói ra điều đó, nhưng ẩn ngôn thì quá rõ ràng. Và đó là thứ mà AI ít nhất trong hiện tại không thể làm được.
Cho nên, nghề sáng tạo, đặc biệt là tổ chức sự kiện hay làm đạo diễn vẫn là địa hạt của con người. Và phải rèn luyện mỗi ngày. Hiện tại, tôi tin là AI chưa thể thay thế được, nhưng tương lai thì chưa biết, còn tùy vào cách cả nhân loại sử dụng nó.
Cuối cùng, anh có lời khuyên nào dành cho các bạn trẻ đang muốn theo nghề sự kiện?
– Đừng ngại bắt đầu từ con số 0. Tôi từng là một người không biết gì về tiếng Anh, về nghề đạo diễn. Nhưng nhờ khao khát mãnh liệt và sự kiên định, tôi đã đi tới ngày hôm nay. Nhớ một điều: hôm nay là ngày đầu tiên của phần đời còn lại, nếu các bạn khao khát điều gì, thì hãy bắt đầu nó từ hôm nay.
Những lợi thế vượt trội khi đăng ký xét tuyển tại Đại học Thái Bình Dương (TBD)
- Cam kết việc làm 100%: Sinh viên được đảm bảo cơ hội làm việc tại các tập đoàn lớn với mạng lưới hơn 200 doanh nghiệp đối tác.
- Đào tạo thực hành 70%: Áp dụng mô hình 3-4-3 (70% thời lượng là thực hành, dự án và thực tập doanh nghiệp), giúp sinh viên tích lũy tương đương 1,5 năm kinh nghiệm làm việc ngay khi tốt nghiệp.
- Học phí ổn định, không tăng: Nhà trường cam kết không tăng học phí trong suốt toàn bộ khóa học và cung cấp nhiều suất học bổng trị giá lên đến 100% học phí.
- Lộ trình rút ngắn, linh hoạt: Chương trình cử nhân chỉ 3,5 năm; sinh viên có thể học vượt để hoàn thành sớm. Phương thức xét tuyển học bạ linh hoạt, mở cửa cơ hội cho cả thí sinh tự do.
- Trải nghiệm quốc tế đa dạng: Cơ hội du học chuyển tiếp (2+2, 3+2) sang Pháp, Đài Loan, Hàn Quốc… và học tập với đội ngũ giảng viên bản ngữ ngay từ năm nhất.
Trường Đại học Thái Bình Dương khẳng định vị thế tiên phong trong đào tạo thực tiễn, gắn kết doanh nghiệp và phát triển năng lực toàn diện, mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên. Đăng ký nhập học ngay để bắt đầu hành trình xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc và mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay từ hôm nay.
P. TSTT