Rối loạn tâm lý mùa thi: nhận biết và cách giữ vững tâm lý

Mỗi mùa thi, tỷ lệ học sinh – sinh viên gặp vấn đề tâm lý tăng rõ rệt do áp lực học tập, kỳ vọng gia đình và nỗi sợ thất bại. Theo các chuyên gia tại Trường Đại học Thái Bình Dương, khi áp lực vượt ngưỡng chịu đựng, cơ thể sẽ phát tín hiệu cảnh báo. Nhận biết sớm những dấu hiệu này là bước quan trọng để giữ vững tâm lý. 

Vì sao mùa thi là mùa dễ vỡ tâm lý

Mùa thi là giai đoạn áp lực dồn nén ở cường độ cao. Thí sinh phải tiếp nhận khối lượng kiến thức lớn trong thời gian ngắn, đồng thời chịu tác động từ kỳ vọng gia đình và nỗi sợ kết quả không như mong muốn. Những yếu tố này khiến tâm lý luôn trong trạng thái căng thẳng kéo dài.

Bên cạnh đó, việc thiếu ngủ, học quá tải và liên tục so sánh bản thân với bạn bè càng làm mất cân bằng cảm xúc. Khi không có cách giải tỏa phù hợp, áp lực tích tụ sẽ khiến nhiều bạn trở nên nhạy cảm, dễ lo âu và khó giữ vững tinh thần trong giai đoạn quan trọng này.

3 dạng rối loạn tâm lý phổ biến nhất trong mùa thi

1. Trầm cảm mùa thi kẻ thù im lặng đáng sợ nhất

Trầm cảm ở lứa tuổi học sinh, sinh viên thường không biểu hiện ồn ào như người ta tưởng. Thay vào đó, nó âm thầm gặm nhấm từng ngày qua những dấu hiệu dễ bị bỏ qua:

• Cảm giác buồn chán, trống rỗng kéo dài mà không rõ nguyên nhân
• Mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích – kể cả môn học yêu thích
• Sụt cân hoặc tăng cân bất thường, ăn không ngon miệng
• Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, dù cơ thể mệt mỏi
• Hay quên, khó tập trung, điểm số sụt giảm dù vẫn ngồi học
• Cảm giác vô dụng, đánh giá thấp bản thân, mất tự tin

Tỷ lệ trầm cảm ở học sinh – sinh viên có thể cao gấp 3 – 4 lần bình thường. Nếu xuất hiện suy nghĩ tiêu cực hoặc ý định tự làm hại bản thân, cần tìm hỗ trợ chuyên môn ngay đây là tình huống khẩn cấp, không thể tự vượt qua

Xem thêm: Kinh nghiệm thi THPT quốc gia 2026 – Hành trang chinh phục kỳ thi và chọn đúng đại học

2. Rối  loạn lo âu – khi não bộ căng thẳng

Không giống trầm cảm, rối loạn lo âu mùa thi thường biểu hiện rõ ràng và gây khó chịu trực tiếp:

• Bồn chồn, bứt rứt, không thể ngồi yên dù muốn
• Vã mồ hôi, run tay chân, tim đập nhanh không rõ nguyên nhân
• Đau đầu, đau dạ dày, căng cơ – những triệu chứng thể chất không có bệnh lý rõ ràng
• Lo lắng quá mức, không thể dừng vòng lặp suy nghĩ tiêu cực
• Thường xuyên vắng mặt, né tránh lớp học và các hoạt động tập thể

Nhiều trường hợp lo âu kéo dài còn dẫn đến việc tìm đến các chất kích thích như cà phê liều cao, nước tăng lực, hoặc thậm chí rượu – tạo ra vòng xoáy nguy hiểm làm tình trạng tệ hơn thay vì cải thiện.

3. Loạn thần cấp hậu quả của áp lực quá mức

Đây là dạng nghiêm trọng nhất, dù ít gặp hơn. Áp lực học tập kéo dài có thể là yếu tố khởi phát trạng thái loạn thần với các biểu hiện như nghi ngờ bất thường, ảo giác, rối loạn hành vi và cảm xúc mất kiểm soát. Khi có những dấu hiệu này, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế tâm thần ngay lập tức.

Cách giữ vững tâm lý trong mùa thi

Dưới đây là các phương pháp cách giữ vững tâm lý đã được các nhà tâm lý học và chuyên gia giáo dục tại Trường Đại học Thái Bình Dương kiểm chứng và khuyến nghị áp dụng:

1. Xây dựng thời gian biểu hợp lý

Học dồn ép vào giai đoạn cuối là nguyên nhân hàng đầu gây rối loạn tâm lý. Hãy lập kế hoạch học tập theo từng tuần, chia nhỏ mục tiêu theo ngày và luôn dành ít nhất 30 phút mỗi ngày để thư giãn hoàn toàn không điện thoại, không sách vở.

Xem thêm: Checklist ôn thi tốt nghiệp THPT 2026: Những điều học sinh không thể bỏ qua

2. Ưu  tiên giấc ngủ 

Ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm không phải “lãng phí thời gian” đây là lúc não bộ củng cố ký ức và xử lý thông tin đã học. Thức khuya liên tục không chỉ làm giảm khả năng ghi nhớ mà còn là con đường ngắn nhất dẫn đến rối loạn tâm lý.

3. Nuôi  dưỡng cơ thể đúng cách tránh dùng cách kích thích 

Chế độ ăn cân bằng, uống đủ nước và hạn chế tuyệt đối cà phê, nước tăng lực và các chất kích thích thần kinh. Những thứ này tạo cảm giác tỉnh táo giả tạo trong ngắn hạn nhưng gây mất cân bằng hoá học não bộ về lâu dài đặc biệt nguy hiểm với người có tiền sử lo âu.

4. Tìm kiếm sự chia sẻ từ mọi người

Một trong những cách giữ vững tâm lý đơn giản nhưng bị bỏ qua nhiều nhất là nói chuyện. Hãy chia sẻ cảm xúc với cha mẹ, bạn bè, thầy cô hoặc chuyên gia tư vấn tâm lý của trường. Giữ mọi lo lắng trong lòng không làm chúng biến mất chúng chỉ lớn hơn khi không được giải phóng.

 5. Vận động cơ thể hằng ngày 

Chỉ 20 – 30 phút đi bộ, yoga hoặc kéo giãn cơ mỗi ngày đã đủ để kích thích cơ thể tiết endorphin “hormone hạnh phúc” tự nhiên giúp giảm lo âu và cải thiện tâm trạng hiệu quả hơn nhiều so với việc cố ép bản thân ngồi học khi đầu óc đã cạn kiệt.

Vai  trò của gia đình trong việc hỗ trợ tâm lý mùa thi cho  thí sinh

Cha mẹ chính là hệ thống hỗ trợ tâm lý quan trọng nhất của con trong mùa thi. Một mối quan hệ tin tưởng, cởi mở nơi con có thể chia sẻ cả thất bại lẫn lo lắng mà không sợ bị phán xét là nền tảng vững chắc nhất để cách giữ vững tâm lý phát huy tác dụng.

Điều cha mẹ nên làm: lắng nghe thật sự, chia sẻ kinh nghiệm học hành của bản thân, tạo không khí nhà cửa thoải mái và đồng hành cùng con thay vì chỉ giám sát từ xa. Áp lực đặt ra từ phía cha mẹ, dù xuất phát từ tình yêu thương, cần được cân nhắc kỹ để không vô tình trở thành gánh nặng thêm lên đôi vai con.

Khi nào cần tìm đến chuyên gia tâm lý 

Nếu các biểu hiện rối loạn kéo dài hơn 2 tuần và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày, đừng chần chừ tìm đến phòng tư vấn tâm lý học đường hoặc các cơ sở y tế chuyên khoa. Can thiệp sớm không chỉ giúp vượt qua mùa thi mà còn bảo vệ sức khỏe tâm thần lâu dài tài sản quý giá nhất của hành trình trưởng thành.

Khi bạn liên tục bối rối về ngành học, mất định hướng hoặc không biết mình phù hợp với công việc nào, đừng chần chừ tìm đến tư vấn nghề nghiệp Đại học Thái Bình Dương luôn đồng hành, giúp bạn hiểu rõ bản thân và chọn đúng hướng đi.

Với mô hình giáo dục khai phóng hiện đại, mạng lưới đối tác chiến lược sâu rộng và cam kết 100% cơ hội việc làm, Trường Đại học Thái Bình Dương (TBD) khẳng định vị thế là môi trường đào tạo thực tiễn hàng đầu, giúp sinh viên tự tin hội nhập quốc tế và làm chủ tương lai ngay từ giảng đường.

Những lợi thế vượt trội khi đăng ký xét tuyển tại Đại học Thái Bình Dương (TBD)

• Cam kết việc làm 100%: Sinh viên được đảm bảo cơ hội làm việc tại các tập đoàn lớn với mạng lưới hơn 200 doanh nghiệp đối tác.
• Đào tạo thực hành 70%: Áp dụng mô hình 3-4-3 (70% thời lượng là thực hành, dự án và thực tập doanh nghiệp), giúp sinh viên tích lũy tương đương 1,5 năm kinh nghiệm làm việc ngay khi tốt nghiệp.
• Học phí ổn định, không tăng: Nhà trường cam kết không tăng học phí trong suốt toàn bộ khóa học và cung cấp nhiều suất học bổng trị giá lên đến 100% học phí.
• Lộ trình rút ngắn, linh hoạt: Chương trình cử nhân chỉ 3,5 năm; sinh viên có thể học vượt để hoàn thành sớm. Phương thức xét tuyển học bạ linh hoạt, mở cửa cơ hội cho cả thí sinh tự do.
• Trải nghiệm quốc tế đa dạng: Cơ hội du học chuyển tiếp (2+2, 3+2) sang Pháp, Đài Loan, Hàn Quốc… và học tập với đội ngũ giảng viên bản ngữ ngay từ năm nhất.

Trường Đại học Thái Bình Dương khẳng định vị thế tiên phong trong đào tạo thực tiễn, gắn kết doanh nghiệp và phát triển năng lực toàn diện, mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên. Đăng ký nhập học ngay để bắt đầu hành trình xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc và mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay từ hôm nay.